TRIẾT LÝ 3 WIN

Làm giau không khó – Chỉ cần biết … ấp trứng

WIN và win win

Trong kinh doanh thời nay chúng ta thường nghe về triết lý win win – tất cả cùng thắng, thay vì nghe thương trường là chiến trường – có nghĩa là có người thắng kẻ thua. Vậy thì triết lý nào hay hơn và đúng hơn? Tại sao?

Với kinh nghiệm của người luôn chọn win win thay cho chỉ có 1 chữ “WIN” và cũng hiểu rõ cái mất và được khi chọn chiến lược này, tôi xin bình loạn 1 chút thay vì kể các câu chuyện kinh doanh theo trật tự thông thường, và cũng để các bạn trẻ có thể hiểu và chọn lựa khi đưa ra những quyết định trong kinh doanh. Ta có thể hình dung 1 cách đơn giản theo hình tượng như thế này:
+ Nếu hiểu chọn chỉ 1 chữ WIN thì có nghĩa là ta chọn cách kiếm tiền mà giá trị thu được về cho mình là lớn nhất mà mình có thể làm.
+ Còn chọn win win có nghĩa là tiền sẽ giảm đi cỡ chừng ½ (thí dụ). Vì chữ Win đã được chia làm đôi để thành 2 chữ win win, 1 là của mình và 1 là của khách hàng hay đối tác. Vậy là tự chúng ta phải chấp nhận lợi ích nói chung hay tiền nói riêng bị giảm xuống khi chọn chiến lược này.

Đó là giải thích theo “lượng” của vấn đề được và mất trong 2 chiến lược này. Vậy tại sao không chọn WIN mà nên chọn win win chi cho thiệt hại? Vì làm kinh doanh có nghĩa là phải tìm ra phương thức kiếm tiền nhanh và nhiều nhất. Đúng vậy, mà cũng không đơn giản như vậy. Trong xã hội thực tế có rất nhiều người, và đa phần là những người giàu nhất đều chọn 1 chữ WIN. Đó là quyền tự do và chắc là không ai thấy sai chỗ nào cả. Giàu nhất như những ông trùm thì sướng quá, tội gì không làm.

Khi tôi trao đổi với nhân viên về vấn đề này, có em đã hỏi nếu đó là sản phẩm của mình làm ra thì việc định giá bán sao cho xứng đáng với giá trị về chất lượng để có lợi nhuận to nhất là quyền của mình. Đâu có gì sai đâu? Đúng vậy trong xã hội bạn có thể thấy những người được xem là giàu nhất thường chọn chiến lược 1 chữ WIN. Còn những người chọn win win, thường có giàu cũng không bao nhiêu vì lý do gì bạn cũng hiểu. Vấn đề là bạn định giá sản phẩm bán ra với sự quan tâm thế nào đến thượng đế của mình. Nếu may mà sản phẩm không bị cạnh tranh thì tội gì không bán cao ngất trời để nhanh chóng thành người giàu nhất nhỉ?! Vì đâu có ai phản đối được và có phản đối cũng không có tác dụng gì. Ta thấy trong xã hội có nhiều người đang làm giàu như vậy, và đúng là họ giàu nhanh thật.

Còn nếu không may mắn có được sản phẩm độc quyền để ép thiên hạ thì vẫn có thể làm giàu nhanh nhưng bằng các phương cách gian dối như chất lượng kém, hàng giả, buôn lậu, hay hiện đại như hack CC để xài chùa. Vì mục tiêu chung là kiếm tiền nhanh thì càng mau chóng đạt đến đích của câu “ làm giàu không khó” thì tốt chứ sao!?? Khi chọn chữ WIN có nghĩa là bạn đã chọn theo giá trị vật chất thuần túy và cho riêng bản thân mình mà không quan tâm đến sự ảnh hưởng hay thiệt hại của mọi người khác. Càng WIN thì càng phải làm cho người khác thua, vậy thì các phương thức kinh doanh xấu cũng đang thực hiện triết lý đó rồi. Đâu có khác gì nhau nếu đồng tiền kiểm soát mọi giá trị và do đó nếu tôi có xếp tất cả mọi doanh nhân chọn 1 chữ Win vào 1 rổ cũng không phải là sai. Bạn sẽ thấy mẫu số chung là khách hàng của họ phải bắt buộc hay vô tình xài sản phẩm hay dịch vụ của họ đều mang tâm trạng không vui, chưa nói đến ấm ức đến mức muốn tẩy chay, và có khi tìm cách chống lại bằng cách tự làm ra sản phẩm tương tự để cạnh tranh. Như vậy có vẻ như giàu nhất chưa chắc là tốt nhất vì xung quanh toàn kẻ thù thì có hơi khó sống đấy chứ nhỉ! 

Nếu xét nghĩa của 1 chữ WIN lớn là vậy thì nghĩa của 2 chữ win win chắc không khó đóan lắm. Nhưng thật ra không đơn giản để hiểu hết ý nghĩa của triết lý này. Tôi xin được giải thích từ những câu chuyện có thật để từ đó tìm ra đúng nghĩa cuả triết lý đạo đức trong kinh doanh.

Ngày mới khởi nghiệp tôi may mắn có 1 khách hàng tên là Kiệt rất ủng hộ, dù Anh biết rằng tôi tách ra khỏi công ty cũ to nhất Việt Nam lúc bấy giờ với con số zero. Anh phụ trách mảng bán hàng xuất nhập khẩu cho cơ sở sơn mài Sông Đồng. Tất nhiên là quan hệ giữa tôi và anh là quan hệ hết sức sòng phẳng giữa người cung cấp dịch vụ giao nhận vận chuyển và người có hàng hoá xuất khẩu. Anh là 1 trong những khách hàng lớn và lâu năm nhất của chúng tôi cho đến ngày Anh nghỉ bệnh. Khoảng 10 năm sau tính từ lúc tôi phục vụ cho Anh Kiệt lô hàng đầu tiên, tôi tiếp vợ của Anh khi đến tìm gặp theo yêu cầu của chồng. Vì trước khi mất vì bệnh, Anh có dặn phải tìm gặp cho được tôi để nhờ chuyển các vật dụng gia đình sang Úc để sống cùng con trai. Giữa 1 thị trường giao nhận với hàng trăm công ty lớn nhỏ, và hàng ngàn nhân viên sale thường xuyên đến chào mời dịch vụ, thế mà sau 1 thời gian dài dù chỉ còn tiếp xúc với các nhân viên của tôi, anh vẫn giữ vững 1 niềm tin vào tôi mà giao phó chuyến hàng cuối cùng đi theo vợ anh sang Úc. Ngồi trao đổi tôi thật xúc động và cảm thấy có lỗi vì đã khá lâu không giao dịch trực tiếp với anh mà chỉ có các nhân viên của mình phục vụ hàng hoá cho Anh (tất nhiên lễ tết chúng tôi vẫn luôn tặng quà vì Anh luôn là khách hàng đặc biệt). Anh thì không quan tâm đến vấn đề này, vì chắc là nhân viên của tôi luôn phục vụ anh theo đúng những tiêu chí mà tôi đã quy định, đó là TẬN TÂM và “our jobs is to make yours as easy as possible- chúng tôi sẽ làm cho mọi việc hay vấn đề của bạn trở nên dễ dàng”. Có như vậy mới có chuyện Anh luôn chọn dịch vụ của chúng tôi suốt 10 năm. Đến khi nhắm mắt anh còn gởi gắm chuyến hàng cuối cùng vì Anh tin rằng giữa hàng trăm doanh nhân mà anh từng tiếp xúc chỉ có tôi mới có thể “giúp” vợ của anh chứ không chỉ biết Win 1 cách lạnh lùng. Tôi xem đó là 1 phần thưởng tinh thần đặc biệt cao quý mà tôi có được trong hơn 10 năm bôn ba giữa thương trường. Với kiểu suy nghĩ từ xưa doanh nhân là gian thương thì mấy ai có thiện cảm với người làm nghề “cò”, và xem cò nào cũng có tâm điạ như nhau thôi. Do đó việc có nhiều khách hàng 10 năm, tôi cảm thấy thật vinh dự và thật không tiếc những phần win mà mình đã chia sẻ cùng họ.

Ở Đà Nẳng dưới chân núi Ngũ Hành, có 1 làng nghề chuyên về tạc tượng đá rất nổi tiếng. Cả làng đã trở thành tỷ phú từ lâu rồi, là chuyện ai cũng biết luôn. Nhưng chắc rằng không ai ngoài những người chủ cơ sở tại đó biết rõ tại sao trước khi Weixin xuất hiện họ cứ loay hoay mà không giàu lên được dù các công ty giao nhận khác đã có mặt từ lâu. Vậy thì chúng tôi đã làm gì để họ có được chiếc cầu nối ra thế giới, từ đó những khối đá hàng tấn có thể đi khắp năm châu. So với trước đây họ chỉ bán được những bức tượng nhỏ cầm tay cho du khách, nên giá trị và lợi nhuận không cao thì làm sao có thể giàu lên được. Vậy mà đều đó lại được chúng tôi, 1 công ty kinh doanh chứ không phải công ty chuyên làm công quả, thực hiện thành công. Tất nhiên là tất cả đều phải trả tiền đầy đủ các dịch vụ họ dùng, nhưng chắc chắn là họ vẫn yêu quý chúng tôi. Bằng chứng là bây giờ dù vì cạnh tranh có nhiều vấn đề, nên giá cước tàu do chúng tôi cung cấp luôn cao hơn mọi đối thủ khác, nhưng họ vẫn dành 1 phần hàng hoá cho chúng tôi. Đó là lời cám ơn và bằng chứng của sự chân tình rõ ràng nhất. Chúng tôi không tốn nhiều công sức để cạnh tranh với các công ty to nhỏ trong và ngoài nước khác, và họ chấp nhận đi với giá cũng cao hơn, là kết quả có thật và sống động nhất về câu chuyện này. Nếu muốn biết tại sao rõ hơn, các bạn nếu có dịp đến làng đá Non Nước hãy thử hỏi Weixin là ai? Thì sẽ được nghe câu trả lời thú vị.

Có 1 đều tất yếu là chúng tôi hoạt động rất tốt vì có vô số khách hàng như vậy, nhưng cho đến nay tôi không phải là người giàu nhất. Còn phần thưởng về tinh thần thì vô số kể! J! Trong những giai đoạn khó khăn về cạnh tranh chúng tôi luôn được sự ủng hộ dù không phải tốn công sức nhiều lắm. Điều đó cũng đâu có tệ nhỉ!
Vậy từ 2 ví dụ này chúng ta được gì? Đúng là ta win nhỏ hơn, nhưng chữ win thứ 2 không có nghĩa là hoàn toàn dành cho khách hàng. Vì ta nhường 1 phần win cho họ nên tình cảm mà họ dành cho chúng ta là rất đặc biệt. Họ không chỉ yêu mến mà còn tôn trọng (đôi khi còn nhớ ơn nữa), vậy thì ta phải hiều chữ win thứ 2 là chữ win mà ta có được trong trái tim khách hàng. Chữ win thứ nhất là tiền, là vật chất, thì chữ win thứ hai chính là tình cảm trong trái tim của khách hàng. Đó mới là phần khó nhất mà không phải người có tài nào cũng làm được dễ dàng đâu. Như vậy đâu có mất chữ win nào, đúng không?! Vậy triết lý win win không phải được ít vì chia sẻ mà là được nhiều mục tiêu hơn thì mới đúng. Nếu chúng ta được cả 2 chữ win vậy là ta đã có bằng chữ WIN to rồi! Vậy các bạn hiểu ra rằng chẳng mất mát gì cả. Không những thế bạn còn được hàng trăm, hàng ngàn khách hàng trở thành những người bạn. Mà khi gặp khó khăn tình bạn mới thể hiện hết giá trị. Nếu ngược lại tất cả đều ghét bỏ, thì khi sa cơ bạn sẽ cô đơn và oán hận mọi người lắm! Thật ra kẻ chọn chữ WIN khi khó khăn nên tự trách mình, vì đã tham lam quá độ. Trên đời này chắc chắn chẳng có kẻ tham lam nào được yêu mến cả, dù đó là người giàu nhất.

Kinh doanh cần tài năng, nhưng với câu chuyện này tôi nghĩ rằng đã làm cho các bạn hiểu thêm giá trị của đạo đức. Dù tài năng đến đâu, hay dù giàu có đến đâu bạn cũng không thể sống giữa kẻ thù được. Vậy hãy chọn triết lý kinh doanh sao cho có thêm được nhiều bạn nhất và cần hiểu theo nghĩa của câu: “we can’t spell success without U!”

Tiền có thể là mục tiêu tối thượng cho những ai chưa đủ cơm ăn áo mặc. Nhưng nếu đã có thừa cơm ăn rồi, bạn nên nhìn đồng tiền như 1 phần nhỏ nhu cầu cuộc sống của chính mình. Vì thật ra chưa ai thấy đủ, dù tiền cả núi. Nếu xong mục tiêu này thì lại muốn hướng đến mục tiêu khác thôi. Vậy như những người đã và đang giàu nhất thế giới đều phấn đấu thành “người có lòng nhân ái nhất”. Vấn đề là hôm nay bạn mới trở thành người nhân ái nhất hay bạn luôn là người nhân ái ngay cả khi áo chưa đủ ấm?! Câu trả lời từ chính hành động trong các quyết định kinh doanh, để nhiều người cùng WIN. Tôi không phải là người tu hành để chỉ biết làm công quả. Nhưng nếu biết tuân thủ triết lý win win thì nay tôi cảm nhận được thành quả hiện nay nhiều nhất là từ chính chữ win đã dành cho khách hàng chứ không phải từ tài năng hay sự may mắn nào cả. Những khách hàng 10 năm của tôi luôn là bạn đồng hành cùng tôi, cho dù hôm nay tôi có mạnh lên hay yếu đi, và dù có muôn vàn lợi dụ ngọt từ các công ty khác, họ vẫn 1 mực từ chối. Đó là kết quả thật tuyệt vời và bất ngờ phải không các bạn?!! Vậy thì chưa phải là người giàu nhất và không cần như vậy tôi vẫn cảm thấy thương trường của tôi là 1 sân chơi của những người bạn. Cùng nhau chia sẻ và nâng đỡ lẫn nhau hơn là giữa bầy sói chỉ chực chờ cắn xé và tiêu diệt nhau.

Khi làm kinh doanh bạn luôn bị triết lý kẻ mạnh thì thắng, thu được nhiều tiền là thành quả cao nhất dẫn dắt. Thật sự thì “kiếm tiền không khó”, vấn đề là bạn kiếm tiền mà người trả tiền vẫn cám ơn hay vui vẻ với bạn mới là người tài giỏi toàn năng. Hãy nhìn các anh chàng quyết định cướp ngân hàng, hay buôn lậu ma túy để làm giàu nhanh siêu tốc, thì các bạn hiểu rằng có hàng trăm ngàn cách để đạt mục tiêu tầm thường nhất là tiền. WIN thật lớn là mục tiêu trước mắt, nhưng sau đó là gì? Đa số khi đã có tỉ tỉ rồi thì lại quay qua cho từ thiện. Thật là buồn cười khi thấy logic “của thiên trả địa hơi” bị đúng. Vấn đề là làm vậy có chắc là sẽ được mọi người xem là người nhân ái hay không? Tôi kể 1 câu chuyện dạng cổ tích để bạn chiệm nghiệm:

Có 1 Bà lão rất nghèo người Ấn Độ. Để có thể thể hiện lòng cung kính với Đức Phật như mọi người, (tôi không nhớ rõ lắm, xin lỗi nếu sai, vì ở Ấn Độ còn có các vị khác thuộc đạo Bà La Môn) Bà chỉ có mỗi mái tóc để bán và mua được 1 ít dầu để thắp. Giữa hàng vạn ngọn đèn dầu và lễ vật truớc Đức Phật, ngọn đèn của Bà Lão tất nhiên là rất nhỏ nhoi và ánh sáng thì leo lét. Bất ngờ có 1 cơn cuồng phong quét ngang ngôi chùa/đền, tất cả các ngọn đèn đều bị gió làm cho tắt. Nhưng chỉ có 1 ngọn đèn vẫn cháy sau cơn gió mạnh là chính ngọn đèn của Bà Lão. Lời bàn rằng ngọn đèn của Bà tuy nhỏ nhất nhưng nó xuất phát từ tấm lòng chân thành nhất. Do đó trước trận cuồng phong dù đèn nhỏ nhất nhưng tấm lòng chân thành nhất mới vẫn giữ được. Còn dù có dùng tiền mua đèn to mà không thật tâm thì khó lòng qua được mắt Phật. Không rõ có đúng không, từ câu chuyện này mà ngày nay ở Ấn Độ có tục cắt tóc lễ Phật. Từ đó ngành công nghiệp làm tóc giả có nguồn nguyên liệu dồi dào và miễn phí. (hì, cái đám gian thương lúc nào cũng có cách để kiếm tiền )
Câu chuyện này theo tôi thì thật dễ hiểu, do đó không cần bình luận gì. Ai cũng muốn có nhiều tiền, khi có rồi thì thật dễ để có danh xưng nhân ái, đạo đức. Vậy tại sao không làm điều đó từ khi bắt đầu kinh doanh chứ không nên đợi đến khi tiền xài không hết mới chơi đẹp lấy tiếng thì chưa chắc mua được bao nhiêu con tim đâu. Bên cạnh đó kinh doanh có muôn vạn lối, hãy chọn lối đi nào mà đồng tiền có được cùng với sự sinh tồn của nhiều người, xã hội và cả thiên nhiên. Đó là quy tắc đạo đức kinh doanh

Những kỷ niệm trong cuộc đời kinh doanh của tôi không quá sock, nhưng rất đáng tự hào. Tiền cần cho nhu cầu của tôi cũng đã có, nhưng chưa bao giờ là đồng tiền to nhất và dư thừa để cất vào két mà không biết làm gì (như 1 lời than vui của 1 ông bạn triệu phú Mỹ), do đó bạn không thể học được từ tôi cách làm giàu nhanh và nhiều được. Xin lỗi nếu làm bạn thất vọng về điểm này, nhưng tôi đã chọn triết lý win win để có thêm hàng ngàn người bạn giữa thương trường chứ không có quá nhiều đối thủ. Tất nhiên là cũng có nhiều người không ưa tôi vì đủ mọi lý do. Nhưng tôi tin rằng tôi chưa thắng ai mà không cho họ 1 lối thoát. Việc cạnh tranh để phát triển là quy luật tự nhiên, nhưng không phải làm bá chủ thiên hạ bằng vũ lực là cách hay. Vì Tần Thủy Hoàng cũng phải tìm cách trốn khi chết, chứ chẳng dám ngồi giữa trời như khi sống, vì sợ chính những người thân cận lẫn kẻ thù, thì có làm bá chủ cũng chẳng là gì cả. Vì chiến thắng vật chất không khó còn thắng được trái tim của mọi người thì không dễ tí nào.

Bài viết trước đó NGUYÊN TẮC KINH DOANH